کریسمس یکی از مهمترین جشنهای مسیحیان در سراسر جهان است که به مناسبت تولد حضرت عیسی مسیح در تاریخ ۲۵ دسامبر برگزار میشود. این جشن نه تنها به جنبههای مذهبی مربوط به تولد عیسی مسیح میپردازد بلکه به فرصتی برای تجدید روابط خانوادگی و اجتماعی تبدیل شده است. در کشورهایی که به مسیحیت اعتقاد دارند این روز به یاد تولد حضرت عیسی مسیح و به عنوان یک روز مقدس جشن گرفته میشود اما در کشورهای دیگر نیز کریسمس به شکلی فرهنگی و اجتماعی جشن میشود.
کریسمس یکی از مهمترین جشنهای جهانی است که هر ساله در تاریخ 25 دسامبر برگزار میشود و میلیونها نفر از مردم دنیا را در کنار هم جمع میکند. این جشن که از یک رویداد مذهبی آغاز شد، در گذر زمان به یک جشن جهانی تبدیل شده که به اشتراکگذاری شادی و امید پرداخته و مملو از نمادها و سنتهایی است که آن را به یکی از بزرگترین جشنهای سال تبدیل میکند.
کریسمس چیست؟
کریسمس که در 25 دسامبر در بسیاری از کشورهای جهان جشن گرفته میشود ابتدا به عنوان جشن تولد حضرت عیسی مسیح در دین مسیحیت شناخته میشد. این روز در طول قرون به جشنی فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده است که به یادبود تولد مسیح نمادی از محبت، بخشش و اتحاد است. این جشن به مرور زمان به همایشی فرهنگی با جذابیتهای فراوان از جمله تزئینات کریسمس، آداب تبادل هدایا و جمعهای خانوادگی تبدیل شد.
ریشه و تاریخ کریسمس
کریسمس از واژه لاتین nativitas به معنای تولد میآید و در بسیاری از زبانهای اروپایی به واژههای مشابهی مانند Nöel در فرانسه، Natale در ایتالیا و Natal در پرتغال تبدیل شده است. در انگلیسی این روز به Christmas معروف است که به معنای Mass of Christ’s day یا همان روز مراسم عیسی مسیح است. در آلمان نیز این جشن با نام Weihnachten یا همان شب مقدس شناخته میشود.
جشن کریسمس ابتدا در قرن چهارم میلادی به شکل رسمی در کلیساها تأسیس شد اما اولین بار در قرن نهم آیینها و مناسک دینی مخصوص برای این روز تدوین شد.
روز ۲۵ دسامبر به عنوان تاریخ تولد حضرت عیسی مسیح برای اولین بار در سال ۲۲۱ میلادی توسط یک نویسنده مسیحی به نام Sexto Julio Africano ذکر شد. این تاریخ احتمالا برای جایگزینی جشنهای زمستانی قدیمی انتخاب شد که به مناسبت بازگشت خورشید در روزهای کوتاه زمستان برگزار میشد.
سنتها و آداب کریسمس
کریسمس در بسیاری از کشورها با آداب و رسوم خاصی جشن گرفته میشود که شامل تزیین درخت کریسمس، برگزاری مراسم ویژه و تبادل هدایا است. درخت کریسمس به عنوان یکی از نمادهای این جشن در سراسر جهان شناخته شده است. این سنت به دوران آلمان و اسکاندیناوی برمیگردد جایی که مردم درختانی را تزیین میکردند تا به جشن تولد خداوند پرداخته و نور و امید را به شبهای تاریک زمستان بیاورند.
یکی از شخصیتهای معروف این جشن سانتا کلاوس یا همان بابانوئل است که بر اساس داستانهای سنتی از قرن چهارم به عنوان نماد هدیه دادن به کودکان شناخته شده است.
در اکثر کشورهای مسیحی شب کریسمس با مراسمهایی دیگری برگزار میشود که در آن خانوادهها به کلیسا میروند و مراسم مذهبی را انجام میدهند. در این شبها مردم دور هم جمع میشوند و با تبادل هدایا و خواندن آوازهای کریسمس به جشن و شادی میپردازند.
درخت کریسمس
درخت کریسمس که امروزه به یکی از نمادهای شناختهشده این جشن تبدیل شده ریشه در سنتهای قدیمیتر دارد. مردم در دوران باستان از درختان همیشهسبز برای جشنهای زمستانی استفاده میکردند چرا که این درختان نماد حیات و امید بودند. درخت کریسمس در دنیای مدرن به نمادی از تجلی نور، زندگی و محبت تبدیل شده است و با تزئینات خاص مانند گلدانها، ستارهها و چراغهای رنگی جلوهای جادویی به خانهها میبخشد.
بابانوئل
شخصیت بابانوئل که اغلب به عنوان یک مرد سالخورده با ریش سفید و لباس قرمز شناخته میشود الهامگرفته از سنتهای مختلف فرهنگی است. اساسگذار این شخصیت به سنت نیکلاس باز میگردد که در قرن چهارم میلادی در شهر میرا (واقع در ترکیه کنونی) زندگی میکرد.
سنت نیکلاس به دلیل اعمال خیرخواهانهاش به ویژه در توزیع هدایا به بچهها شناخته شده است. در طول زمان این شخصیت به بابانوئل تبدیل شد که در شب کریسمس به خانهها آمده و برای کودکان هدیه میآورد.
آوانت (آغاز جشن کریسمس)
آوانت یا آغاز جشن کریسمس که به مدت چهار هفته پیش از روز کریسمس برگزار میشود مرحلهای از آمادهسازی روحانی و معنوی برای جشن تولد حضرت عیسی است. این دوره به ویژه در کلیساهای مسیحی اهمیت زیادی دارد و با شمعها و تقویمهای مخصوص آوانت، خانوادهها به صورت سنتی به یادبود مسیح و معانی روحانی این روز میپردازند.
آداب و رسوم کریسمس در سراسر جهان
کریسمس در کشورهای مختلف با آداب و رسومات خاص خود جشن گرفته میشود. از بازارهای کریسمس در اروپا که مملو از دستسازهها، شکلاتها و دمنوشهای ویژه کریسمس است گرفته تا پذیراییهای خانوادگی با انواع غذاهای سنتی این روز نه تنها یک روز مذهبی بلکه یک روز اجتماعی پر از محبت، مهربانی و بخشش است.
نمادهای مذهبی در کریسمس
کریسمس همچنین یادآور پیامهای معنوی عمیق در مسیحیت است. این جشن بهعنوان نورانی شدن جهان توسط تولد حضرت عیسی مسیح محبت و صلح را گرامی میدارد. برای بسیاری از مسیحیان کریسمس نه تنها یک جشن خانوادگی است بلکه فرصتی برای بازنگری در آموزههای حضرت عیسی و تقویت ارتباط معنوی با خداوند محسوب میشود.
کریسمس امروز فارغ از تفاوتهای فرهنگی و جغرافیایی به جشن جهانی تبدیل شده است که نمادی از محبت، بخشش و انسانیت است. این جشن به هر شخصی این امکان را میدهد که در کنار خانواده و دوستان خود لحظاتی را پر از شادابی و دلگرمی سپری کند.
سنتهای ویژه کریسمس در کشورهای مختلف
در هر کشور کریسمس به روش خاصی جشن گرفته میشود:
کریسمس در مکزیک
در مکزیک مردم از ۱۶ تا ۲۴ دسامبر مراسم Posadas را برگزار میکنند که در آن کودکان و بزرگترها به صورت دستهجمعی در خیابانها به جستجوی خانهای میروند که به آنها پذیرایی دهد. در این مراسم هدایا به خانهها برده میشود و پیروان این رسم به آواز خواندن و جشن گرفتن میپردازند.
کریسمس در لهستان
در لهستان هنگام شب کریسمس خانوادهها در کنار سفرهای که در زیر آن کمی کاه قرار میدهند مراسم شبانه را آغاز میکنند. در این شب پذیرایی به شکل خاصی انجام میشود و هر مهمان به نوبت از نان مخصوص خود میبرد. در بسیاری از خانهها، درخت کریسمس تزئین میشود و خانوادهها یک هدیه معنوی برای همدیگر فراهم میآورند.
کریسمس در فنلاند
در فنلاند جشن کریسمس با نام Joulupukki در شهر Turku آغاز میشود که در آن پیامهایی از صلح و آرامش برای مردم قرائت میشود. سپس مردم به دیدار خانوادهها و دوستان رفته و در کنار یکدیگر غذاهای سنتی میخورند. پس از این مراسمها، به خانهها میروند و Joulupukki یا همان بابانوئل از راه میرسد تا هدیهها را تحویل دهد.
کریسمس در اوکراین
در اوکراین نیز کریسمس در دو تاریخ مختلف جشن گرفته میشود، ۲۵ دسامبر برای کاتولیکها و پروتستانها و ۷ ژانویه برای ارتدوکسها برگزار میشود. در این کشور مردم درخت کریسمس را با تزئیناتی به شکل تار عنکبوت میآرایند که بر اساس یک افسانه محلی به وجود آمده است.
تاریخچه کریسمس و فرهنگ جهانی آن
کریسمس به قدری در سراسر جهان محبوب شده است که بسیاری از کشورهای غیر مسیحی نیز این روز را به عنوان یک جشن فرهنگی و اجتماعی برگزار میکنند. در این روز مردم با تبادل هدایا و برگزاری جشنهای خانوادگی، لحظات خوشی را با یکدیگر میگذرانند.
این روز نه تنها فرصتی برای تجدید روابط خانوادگی است بلکه یک زمان برای کمک به نیازمندان و انجام کارهای نیکوکارانه نیز به شمار میآید. به همین دلیل کریسمس در دنیای مدرن به یک روز جهانی تبدیل شده است که مردم از تمامی فرهنگها و ادیان در آن شرکت میکنند.
کریسمس یکی از جشنهای مهم و پرطرفدار در سرتاسر جهان است. این جشن در پایان هر سال برگزار میشود و برای بسیاری از مردم، چه مسیحیان و چه غیرمسیحیان فرصتی برای تبادل هدایا، جشنهای خانوادگی و گردهماییهای اجتماعی است.
با وجود اینکه کریسمس امروزه به طور عمده با تولد حضرت عیسی مرتبط است، تاریخچه این روز بسیار پیچیدهتر از آن است که در ابتدا به نظر میرسد. منشا کریسمس به دوران باستان برمیگردد و ریشههای آن بیشتر به آیینهای پگانی و فرهنگهای باستانی همچون روم و مصر مرتبط است.
منشا کریسمس از کجا میآید؟
کریسمس که امروزه بهعنوان روز تولد حضرت عیسی مسیح جشن گرفته میشود تاریخ دقیق تولد عیسی مشخص نیست. بسیاری از پژوهشگران و تاریخنگاران بر این باورند که تولد عیسی ممکن است در ماههای آوریل یا سپتامبر یا حتی ماههای دیگری مانند اکتبر رخ داده باشد. تحلیلهای مختلف تاریخی و قرآنی نشان میدهد که هیچ مدرک قطعی وجود ندارد که تایید کند عیسی در 25 دسامبر به دنیا آمده است.
در حقیقت انتخاب این تاریخ برای جشن تولد عیسی بیشتر به دلیل همزمانی با آیینهای پگانی و جشنهای باستانی بوده است. تاریخ 25 دسامبر از قرنها پیش بهعنوان تاریخ جشنهای زمستانی در بسیاری از فرهنگها و اقوام باستانی شناخته شده بود.
این جشنها معمولا برای گرامیداشت آغاز طولانی شدن روزها و بازگشت خورشید برگزار میشد. در روم باستان این جشنها به نام ساتورنالیا شناخته میشد و به جشن پرستش خدای ساترن (خدای کشاورزی و خورشید) اختصاص داشت.
یکی از مهمترین آیینهای پگانی که همزمان با کریسمس برگزار میشد جشن ساتورنالیا بود. این جشنها در دوران روم باستان در روزهای کوتاهترین زمان سال یعنی از 17 دسامبر تا 23 دسامبر برگزار میشدند. در این مراسم، مردم به مدت یک هفته با شادی و سرور به مهمانیها و تفریحهای زیاد میپرداختند.
در این روزها به عنوان نماد بازگشت خورشید، افراد به یکدیگر هدایا میدادند و در کنار هم جشن میگرفتند. در حقیقت این جشنها نماد زندگی مجدد خورشید بودند و مردم معتقد بودند که در طول این ایام، خورشید قدرت بیشتری پیدا میکند.
چندین سال بعد امپراتوری روم به سمت پذیرش مسیحیت رفت و مقامات کلیسایی تصمیم گرفتند که برای جذب پگانیها و ترکیب آئینهای مسیحی با جشنهای زمستانی رومی، تاریخ 25 دسامبر را بهعنوان تاریخ تولد حضرت عیسی انتخاب کنند. از این رو، تاریخ 25 دسامبر بهعنوان روز تولد عیسی از سوی کلیسا تایید شد تا بتواند با ساتورنالیا و جشنهای مشابه در دوران روم همزمان شود.
چرا 25 دسامبر تاریخ کریسمس است؟
در حالی که تاریخ 25 دسامبر بهطور خاص بهعنوان روز تولد عیسی در کتب مقدس ذکر نشده است تاریخ انتخابی از سوی کلیسا به دلیل همزمانی با جشنهای پگانی و جشنهای خورشید در طول تاریخ شکل گرفته است. در حقیقت روزهای کریسمس در ابتدا نه تنها بهعنوان تولد عیسی بلکه بهعنوان جشن بازگشت خورشید و تجدید حیات طبیعت نیز برگزار میشدند.
در قرن چهارم میلادی پاپ ژولیوس اول تصمیم گرفت تا روز 25 دسامبر را بهعنوان تاریخ جشن تولد حضرت عیسی تعیین کند. این تصمیم بهویژه در نظر داشت که مسیحیت در آن زمان بهعنوان یک دین جدید در حال گسترش در امپراتوری روم بود و باید میتوانست جشنهای مذهبی خود را با آیینهای رایج آن زمان ترکیب کند. از این رو، انتخاب تاریخ 25 دسامبر که همزمان با جشنهای ساتورنالیا و دیگر جشنهای خورشیدی بود تصمیمی منطقی به نظر میرسید.
کریسمس و سنتهای فرهنگی آن
در طول قرون وسطی جشن کریسمس بیشتر بهعنوان یک جشن خانوادگی و اجتماعی شناخته میشد. در این دوران مردم به تبادل هدایا، گردهماییهای خانوادگی و جشنهای شاد میپرداختند. اگرچه در ابتدا کریسمس بهعنوان یک مراسم مذهبی برای تولد عیسی مورد توجه قرار میگرفت اما در دورانهای بعدی این جشنها به فرصتی برای خوشگذرانی و جشنهای عمومی تبدیل شدند. در حقیقت در دورانهای مختلف کریسمس نه تنها یک روز مذهبی بلکه یک فرصت اجتماعی برای جشن گرفتن و تبادل هدایا شد.
در قرن نوزدهم با معرفی بابانوئل یا سانتاکلاوس و سایر شخصیتهای جشن کریسمس این روزها به یکی از مهمترین جشنهای جهانی تبدیل شد. این شخصیتها اغلب از سان نیکلاس که یک کشیش مسیحی بود الهام گرفته شدهاند. این تحول در فرهنگ کریسمس باعث شد تا این جشن نه تنها یک مناسبت مذهبی بلکه یک زمان برای تبادل هدایا و جمع شدن خانوادهها باشد.
کریسمس امروزی و تغییرات آن در عصر مدرن
کریسمس در عصر مدرن به شکلی که امروز میشناسیم ترکیبی از جشنهای مذهبی، اجتماعی و فرهنگی است. امروزه اکثر مردم این روز را بهعنوان زمانی برای تبادل هدایا، گردهماییهای خانوادگی و جشنهای اجتماعی برگزار میکنند. در این دوران کریسمس به جشنی با ویژگیهای خاص خود مانند درخت کریسمس، چراغهای رنگی و زینت خانهها تبدیل شده است.
در حالی که مسیحیان به مناسبت تولد عیسی جشن میگیرند سایر فرهنگها نیز این روز را بهعنوان یک فرصت برای شادی و خوشی استفاده میکنند. کریسمس در حال حاضر برای بسیاری از مردم حتی برای کسانی که به دین خاصی تعلق ندارند نمادی از محبت، بخشش و پیوستگی خانوادگی است.
نتیجهگیری
کریسمس با تمامی نمادهای خاص و سنتهای غنی خود به عنوان جشنی جهانی از یک رویداد مذهبی به یک مراسم اجتماعی تبدیل شده است. این جشن نه تنها یادآور تولد حضرت عیسی مسیح است بلکه فرصتی برای تجدید پیمان با ارزشهایی همچون بخشش، مهربانی و پیوستگی انسانی به شمار میآید.
